Plantengallerij

Een overzicht van de meest bekende planten* van wijsheid. Om je een idee te geven waar dit blog over gaat. Er bestaan vele andere, uitgebreidere bronnen over deze en andere psychoactieve planten. Aan het eind van dit artikel geef ik enkele tips om verder te lezen.

(*Planten, paddenstoelen en andere substanties)

Amanita muscaria – De vliegenzwam

Amanita muscaria

Iedereen kent deze paddenstoel: rood met witte stippen. Ze komt regelmatig voor in sprookjes en volksverhalen. Dat ze giftig zou zijn is een misverstand: in dit geval betekent giftig eerder ‘hallucinogeen’.

Wanneer je haar in de juiste context consumeert brengt Amanita muscaria je een serene en helende reis. Maar let op: de ervaring is niet altijd voorspelbaar. Vooral bij hoge doseringen kan vergeetachtigheid en desoriëntatie optreden.

Eet deze paddenstoel nooit vers: de componenten die misselijkheid (en overgeven) veroorzaken verdwijnen tijdens de bereiding!

Ayahuasca – Liaan van de ziel

foto door Sascha Grabow

Het ayahuascabrouwsel

Een brouwsel van twee planten: traditioneel de ayahuascaliaan Banisteriopsis caapi en de bladeren van chacruna (Psychotria viridis) of chaliponga (Diplopterys cabrerana).

Ayahuasca speelt een centrale rol binnen het sjamanisme in het Amazonegebied. Aan het begin van de 20e eeuw ontstonden in Latijns-Amerika nieuwe rituelen rondom het drankje. Tegenwoordig is de ‘liaan van de ziel’ over de hele wereld bekend en is er een brede variëteit aan ceremonies ontstaan.

Moderne psychonauten ontwikkelden zelfs ook ‘ayahuasca analogen’: ze bereiden mengsels van andere planten die vergelijkbare effecten hebben. Een bekende analoog is de combinatie van Syrische wijnruit (Peganum harmala) met Jurema (Mimosa tenuiflora).

Brugmansia – Gevaarlijke schoonheid

foto door Lazaregagnidze, Israël 2011

Brugmansia versicolor (Angel’s Trumpet)

De prachtige, klokvormige bloemen van het brugmansia geslacht zien er aantrekkelijk uit, maar schijn bedriegt: als je haar op de verkeerde manier toepast kan ze serieuze gezondheidsschade en zelfs de dood tot gevolg hebben. Een trip leidt vaak tot (tijdelijke) waanzin en sterke hallucinaties, die samen gaan met vergeetachtigheid. De plant wordt daarom geassocieerd met zwarte magie.

Verschillende brugmansiasoorten staan bekend als sjamanistische plant. Goed getrainde medicijnmannen en -vrouwen weten hoe ze de plant kunnen inzetten voor genezing en divinatie. Brugmansia wordt ook gebruikt bij initiatierituelen. In lagere doseringen wordt ze soms toegevoegd aan ayahuasca en andere brouwsels. De werkzame stof, scopolamine, komt ook voor in de Europese heksenkruiden.

Bufo alvarius – Pad uit de woestijn

foto door Joachim S. Müller, 2011

Bufo alvarius

Een pad, om de verzameling compleet te maken. Het gif van deze pad, die leeft in de Sonoranse woestijn in het zuidwesten van de Verenigde Staten en in het noorden van Mexico, bevat bufotenine (5-OH-DMT) en het potente 5-MeO-DMT.

Deze stoffen worden afgescheiden via de oorspeekselklieren, die je kunt ‘melken’. Daarbij laat je de vloeistof op een glazen plaat lopen. Als het opdroogt kun je het er weer vanaf schrapen en de vlokken verzamelen. Orale inname is giftig, maar als je het spul rookt, veroorzaakt dat een korte, intense trip die de meeste psychonauten als plezierig ervaren.

De pad stond lange tijd bekend als Bufo alvarius, maar recentelijk werd deze soort opnieuw ingedeeld. Tegenwoordig is haar officiële naam Incilius alvarius.

DMT – Het spirituele molecuul

DMT-kristallen

Bij orale inname heeft DMT alleen effect in combinatie met een MAO-remmende plant. Dit is het farmacologische principe achter ayahuasca. Als je het rookt bereikt DMT onmiddellijk de bloed-breinbarrière, wat een korte, zeer intense trip veroorzaakt. Inheemse volken in Latijns-Amerika weten dit al minstens 4500 jaar. Ze roken en snuiven poeders van virola hars, yopo- of cebil-zaden om naar andere dimensies te reizen.

Moderne psychonauten experimenteren met synthetische DMT. Vaak rapporteren ze kwalitatieve verschillen in effect met DMT uit natuurlijke bronnen. Natuurlijke DMT komt in grote hoeveelheden voor in chakruna, chaliponga, verschillende Acaciasoorten, virola, rietkanariegras en Mimosa hostilis. N,N-DMT is de meest-voorkomende vorm; 5-MeO-DMT zit vooral in chaliponga en yopo. Bufotenine (5-OH-DMT) is onder meer gevonden in de Incilius alvarius pad en in cebil.

In kleinere hoeveelheden komt DMT in vele organismen voor, ook in het menselijk lichaam. Wetenschapper Rick Strassman noemde het ‘the spirit molecule’ omdat het een belangrijke rol lijkt te spelen bij mystieke en bijna-doodervaringen. Tijdens de eerste menselijke experimenten die hij met het molecuul deed, beleefden vrijwel alle respondenten transformerende, spirituele ervaringen.

Een moderne uitvinding is ‘changa’: een rookmengsel waarbij een DMT-extract wordt gecombineerd met tenminste één MAO-remmende plant.

Heksenkruiden

Bilzekruid

Een groep psychedelische planten van Europese bodem. Mandragora, bilzekruid, doornappel (Datura stramonium) en wolfskers hebben allen een twijfelachtige reputatie: vaker nemen ze de psychonaut mee naar helse oorden dan naar hemelse. Hoge doseringen kunnen blijvende waanzin veroorzaken en zelfs dodelijk zijn.

Er bestaan veel volksverhalen over deze planten: ze werden gebruikt als geneesmiddel, afrodisiacum en in de zogenaamde vliegzalf. Het zal je niet verbazen dat ze vaak met hekserij werden geassocieerd. De belangrijkste alkaloïden in deze planten zijn dezelfde als die in die andere beruchte sjamanistische plant: de brugmansia.

Iboga – Dans met de voorouders

Tabernanthe iboga

Voor zover we nu weten het meest potente psychedelicum van het Afrikaanse continent. De Bwiti uit Gabon zien iboga als een spirituele entiteit met een eigen bewustzijn. De plant geeft hen advies en inzicht over hun leven en brengt hen in contact met voorouders.

Tijdens een intensief initiatieritueel dat meerdere dagen duurt, eten ze grote hoeveelheden van de verpoederde wortelbast. Voor andere doeleinden worden kleinere porties van het poeder genuttigd.

Iboga heeft verder opzienbarende resultaten geleverd bij de behandeling van diverse soorten verslaving die normaal gesproken moeilijk te behandelen zijn, zoals die aan heroïne.

LSA en LSD – Afgeleiden van lyserginezuur

LSD zegels ‘Pink Elephants on Parade’

LSD is een synthetische stof die in 1938 door de Zwitserse scheikundige Albert Hofmann werd gecreëerd. Later ontdekte hij dat LSD lijkt op LSA: een verbinding die in de natuur voorkomt in zaden van klimmende winde, Ololiqui en Hawaiiaanse baby woodrose. Klimmende winde en Ololiqui worden in Mexico traditioneel in een rituele context gebruikt.

Het mysterieuze drankje kykeon, dat een centrale rol speelde in het inwijdingsritueel van de Eleusische mysteriën, bevatte vermoedelijk lyserginezuur – de grondstof van LSD en LSA – die voorkomt in de  ergot schimmel die op rogge groeit. Dit is overigens weer schimmel waar Hofmann in eerste instantie onderzoek naar deed.

Paddo’s – De psilocybe soorten (en meer)

Psilocybe semilanceata

Magische paddenstoelen groeien over de hele wereld. Maar opvallend genoeg was dit in de westerse wereld onbekend, totdat de bankier Gordon Wasson in de jaren ’50 in Mexico een inheemse paddenstoelencultus ontdekte.

Tegenwoordig is informatie over het thuis kweken of in het wild vinden van deze paddenstoelen voor iedereen beschikbaar. Er zijn vele psilocybine-houdende paddenstoelen ontdekt, waarvan de meesten tot het Psilocybe of Panaeolus geslacht behoren. De trip is relatief voorspelbaar, wat paddenstoelen een goede keuze maakt voor beginnende psychonauten.

Marihuana – Santa maria, ganja, wiet

Cannabis sativa

Waarschijnlijk de meest bekende wijsheidsplant van deze lijst. Marihuana wordt al tienduizenden jaren door mensen gebruikt en heeft zich over de hele aarde verspreid. Hoewel ze vaak recreatief wordt gebruikt, kent de plant ook een lange geschiedenis van ritueel gebruik. Rastafari’s roken ganja om dichter bij ‘Jah’ te komen. De Shiva-vererende sadhus uit India doen hetzelfde.

Als ‘Santa Maria’ is ze sacrament in verschillende sjamanistische tradities en bij bepaalde inheemse Mexicaanse groepen. Binnen het Tantrisch (Tibetaans) boeddhisme wordt cannabis gebruikt om staten van diepe meditatie en verhoogde aandacht te faciliteren. Omdat de plant bij veel mensen bekend is en vrijwel overal wordt gekweekt, wordt ze vaak in combinatie met andere wijsheidsplanten geconsumeerd. Dit kan interessante synergetische effecten veroorzaken.

MDMA – Ecstasy

MDMA kristallen

De ‘liefdesdrug’ past eigenlijk niet goed in het rijtje ‘planten van wijsheid’. Ten eerste is het geen plant, maar een synthetische stof. Ten tweede is ze niet psychedelisch, of eigenlijk: niet helemaal. MDMA veroorzaakt nauwelijks zintuigelijke vervormingen, maar brengt de gebruiker wel degelijk in een andere staat. De meeste mensen zouden deze ervaring omschrijven als ‘een opening van het hart’.

MDMA is daarom erg geschikt voor therapeutisch gebruik. Onder invloed van deze substantie kunnen mensen vaak beter over emotionele processen praten en trauma’s uit het verleden verwerken, zonder dat ze daarbij worden geblokkeerd door angst of pijn. Het geeft de gebruiker het gevoel in een warme cocon te zitten.

De stof werd populair als party drug in de jaren ’80 en wordt nog steeds als zodanig gebruikt, voornamelijk binnen de wereld van de elektronische dansmuziek. MDMA (3,4-methyleendioxymethamfetamine) is de naam van de actieve stof, die soms puur (in de vorm van kristallen) wordt ingenomen. De naam ‘ecstasy’ verwijst meestal naar MDMA-houdende pillen, al dan niet vermengd met speed of bepaalde versnijdingsmaterialen.

Mescaline – Cactusenergie

Structuurformule van mescaline

De werkzame stof in zowel peyote als de san pedro cacti. Beide cactussoorten kennen een lange geschiedenis van ritueel gebruik.

Het mescaline-molecuul werd aan het eind van de 19e eeuw voor het eerst geïsoleerd. De beruchte magiër Aleister Crowley experimenteerde ermee tijdens zijn beoefening van de rituele magie. Ook was het mescaline dat ‘de deuren der waarneming’ opende voor Aldous Huxley. Zijn verslag van deze ervaring in The Doors of Perception werd een klassieker met verstrekkende invloed op de psychedelische subcultuur.

Naast psilocybine en LSD, was mescaline één van de stoffen die uitgebreid wetenschappelijk werd onderzocht voordat de War on Drugs begon.

Peyote – Op cactusjacht

Lophophora williamsii

Deze mescaline-houdende cactus groeit in de woestijngebieden van Texas en Mexcio. Peyote is bolvormig en heeft buitengewoon mooie bloemen. De Huichol houden een jaarlijkse pelgrimage om de heilige cactus te verzamelen in wat zij ‘Wirikuta’ noemen: de plek waar de vooroudergoden wonen. Het volk staat bekend om hun kleurrijke, betoverende kunst, geïnspireerd door peyote visioenen.

In de Verenigde Staten werd de Native American Church opgericht, zodat de inheemse bevolking op een legale manier de cactus kan nuttigen.

Salvia divinorum – Waarzeggerssalie

Salvia divinorum

Net als peyote, magische paddenstoelen en klimmende winde komt deze plant oorspronkelijk uit Mexico. Het is een buitengewone plant, omdat ze nauwelijks zaad produceert. Ze wordt daarom gekweekt uit stekjes. De salviaplanten die tegenwoordig over de hele wereld bij liefhebbers groeien, stammen waarschijnlijk af van slechts twee oorspronkelijke moederplanten.

Bij het traditionele gebruik wordt er minstens een half uur op de bladeren gekauwd. Moderne psychonauten hebben ontdekt dat je ook een salvia-extract kunt roken. Maar pas op: het effect kan erg intens zijn en wordt vaak als desoriënterend en vervreemdend ervaren.

San pedro – Cactus uit de Andes

San pedro cactus en brouwsel

‘Huachuma’ wordt hij genoemd door sjamanen uit het Andesgebergte. Er bestaan vele varianten van deze cactus: Triocherus pacchanoi en T. peruvianus zijn het meest bekend. Sommige cacti hebben vier ribben, andere zes, negen of zelfs meer. Alle varianten bevatten mescaline.

San pedro wordt al duizenden jaren ritueel gebruikt. Het is onduidelijk wanneer het verband met de heilige Petrus werd gelegd. De eerste Spaanse missionarissen beschouwden de visioenen die de cactus opwekte als duivels. Hedendaagse sjamanistisch rituelen zijn vaak syncretisch: elementen uit allerlei tradities worden met elkaar gecombineerd.

Tabak – Is ook een heilige plant

Tabaksvelden in Cuba

Tabak is niet psychedelisch, maar wordt wel als heilige plant beschouwd in vele sjamanistische tradities. Als je het op de juiste manier gebruikt heeft tabak een ‘aardend’ effect. Het werkt reinigend en opent het de geest (bijvoorbeeld aan het begin van een ceremonie). Tabak wordt eveneens gebruikt voor de bekrachtiging van gebeden en het uitspreken van intenties.

Amazonesjamanen blazen tabaksrook over het lichaam van de patiënt om het te genezen van ziekte. Naast roken kan tabak worden geconsumeerd als snuifsel (rapé), of in de vorm van tabakssap dat in de neus wordt opgesnoven.

 

Meer weten?

Alles wat je over psychoactieve planten wilt weten, vind je in The Encyclopedia of Psychoactive Plants door Christian Rätsch. Over het algemeen beschouwd als ‘de bijbel’.

In Plants of the Gods richten Richard Schultes, Albert Hofmann en Christian Rätsch zich op het traditionele en rituele gebruik van psychoactieve planten. Maar ze vergeten zeker niet het wetenschappelijke en moderne perspectief. Niet zo uitgebreid als de Encyclopedia, maar met een handig overzicht van de belangrijkste psychoactieve planten.

Erowid is een toegankelijke, goed gecategoriseerde, en nog steeds groeiende online schatkamer vol informatie over allerlei soorten bewustzijnsveranderende substanties.

In het Nederlands taalgebied verscheen in 1994 het pareltje Uit je bol, geschreven door Hans Plomp en Gerben Hellinga. Het is één van de eerste gidsen op het gebied van psychoactieve stoffen. Met humor geschreven en praktisch bruikbaar. De informatie is herzien en aangevuld in de nieuwere edities.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *